Een eind aan uitstelgedrag

Uitstelgedrag: een uniek menselijke kwaal. Dieren hebben er, voor zover ik kan bepalen, geen last van. “Ach, een nestje bouwen kan volgende maand ook nog.” Nee. Ze doen wat moet gebeuren, wanneer het moet gebeuren. Waarom hebben wij mensen daar vaak zo veel moeite mee? Wat is er zo moeilijk aan vandaag nog:

  • Naar de sportschool gaan;
  • Aan je eerste boek beginnen;
  • Een eigen bedrijf beginnen;
  • Leren voor dat tentamen volgende week1;
  • Een hoofdstuk voor je scriptie schrijven;
  • Je huis schoonmaken;
  • Je vakantie plannen;
  • Etc.

Dit zijn allemaal dingen die op zich niet zo vreselijk moeilijk zijn, maar vaak gebeurt het niet. Het kan morgen ook nog, toch?

In deze post ga ik in op drie veelvoorkomende redenen voor uitstelgedrag. In alle gevallen word je twee kanten op getrokken: iets in je wil het doen, iets in je wil het niet doen. Je hebt dus een intern conflict. Dit conflict kun je oplossen met de subpersona methode. Ik geef in dit artikel natuurlijk ook tips om specifiek uitstelgedrag te overwinnen.

Waarom uitstelgedrag overwinnen?

Het is goed om hier even bij stil te staan. Waarom is uitstelgedrag erg?

Het is natuurlijk waar dat je meer kunt bereiken als je geen uitstelgedrag hebt. Maar wat dan nog? Het is niet zo dat je iets kunt maken of bereiken, en dat je dan voor de rest van je leven gelukkig bent.

Het echte doel is om nu gelukkig te zijn, en bovendien spontaan en moeiteloos die dingen te doen die bij je passen. Jezelf te uiten en te onderhouden. In die toestand kun je mateloos productief zijn, zonder dat er tegenzin of stress bij komt kijken.

Als je last hebt van uitstelgedrag, dan zit je niet in die toestand van moeiteloze productiviteit. Dit komt doordat je niet in harmonie bent met jezelf, maar verwikkeld in een conflict. Iets in je wil de resultaten van de taken die je uitstelt:

  • Een strak lichaam;
  • Je eigen boek in de boekhandel;
  • Je eigen baas zijn;
  • Dat diploma, en daardoor een leuke en goede baan;
  • Een schoon huis;
  • Een leuke, ontspannende vakantie.

Allemaal waardevolle dingen, logisch dat er iets in je is dat die dingen wil. Maar als het niet gebeurt, als je niet moeiteloos die stappen neemt om het waar te maken, dan weet je dat je óók iets in je hebt wat het niet wil. Iets in je heeft een probleem met het doel, of met de stappen die nodig zijn om het doel te bereiken.

De conclusie is heel simpel: vind je van jezelf dat je uitstelgedrag hebt, dan heb je een intern conflict. Een intern conflict gaat altijd ten koste van je effectiviteit, gevoel van eigenwaarde en levensgeluk. Hier heb je dus wat te winnen. Het overwinnen van uitstelgedrag gaat niet om meer bereiken, het gaat om het ontwikkelen van een betere relatie met jezelf. Natuurlijk ga je óók meer bereiken – maar dat is ‘bijvangst’.

Redenen voor uitstelgedrag

In The Radical Acceptance of Everything2 beschrijven Ann Weiser Cornell en Barbara McGavin drie verschillende conflictsituaties die tot uitstelgedrag leiden. Ik herken die conflicten bij mezelf en anderen, dus ik denk dat ze de spijker op hun kop slaan. Dit zijn de 3 motivaties voor uitstelgedrag.

Iets niet willen voelen

We kunnen ontzettend bang zijn voor onze eigen emoties, en dat is een veelvoorkomende reden voor uitstelgedrag. Je hebt iets in je, een subpersona, dat je wil beschermen tegen een gevoel dat je onplezierig vindt. Bijvoorbeeld het gevoel dat je denkt te gaan voelen wanneer iemand je boek bekritiseert, iemand je afwijst, je eigen bedrijf flopt, je vakantie tegenvalt.

Onze psyche kan een geraffineerde verdedigingsmuur bouwen, om maar te voorkomen dat we afwijzing of teleurstelling ervaren. Niet dat het werkt: afwijzing en teleurstelling zijn onvermijdelijk in het leven. Maar de verdedigingsmuur werkt meestal redelijk goed om te voorkomen dat we stappen nemen die zouden kunnen leiden tot afwijzing of teleurstelling. Die verdediging is uitstelgedrag: het uit de weg gaan van acties die kunnen leiden tot afwijzing of teleurstelling.

Iets anders willen doen

Soms kunnen we ons niet motiveren voor een taak, simpelweg omdat we liever iets anders doen. En dan bedoel ik niet dat we liever een serie kijken op Netflix dan stofzuigen. Iets anders willen doen is een blokkade waar je tegen aan loopt, als je bijvoorbeeld in een carrièrepad zit wat niet bij je past. Waarschijnlijk sprak het je ooit aan, maar naarmate je van dichterbij ziet wat het werk inhoudt, voel je je steeds minder gemotiveerd. Het lijkt alsof je steeds minder energie hebt.

Als je in deze situatie zit, dan is het extreem belangrijk om te leren luisteren naar je lichaam. Wát is het in je werk of je toekomstige carrière, dat je zo dwars zit? Wat mist er? Probeer zo goed mogelijk te luisteren naar je lichaam. Er over nadenken helpt je niet verder.

Jezelf dwingen om iets te doen, terwijl je eigenlijk iets anders wilt doen, kost ontzettend veel energie. Doorgaan in deze modus kan gemakkelijk leiden tot een burn-out.

En als die burn-out al gebeurd is, realiseer je dan dat het een kadootje is. Hoe vervelend het ook is. De meesten van ons hebben geleerd om ons lichaam zo veel mogelijk te negeren, tenzij het niet anders kan. Een burn-out betekent dat je lichaam om aandacht schreeuwt, omdat jij niet luisterde toen het nog fluisterde. Gebruik deze fase in je leven om te leren luisteren naar het fluisteren van je lichaam.

Niet gedwongen willen worden

Het lijkt er op dat wij mensen een aangeboren drive hebben om vrij, autonoom te zijn. Niemand is graag slaaf of ondergeschikt aan iemand anders. Toegegeven, soms is het comfortabel om iemand anders te laten beslissen wat je moet doen, maar gelukkig word je daar niet van.

Het aspect in ons dat vrij wil zijn, kan zich enorm bedreigd voelen wanneer we voelen dat we iets zouden moeten doen. Misschien vindt iemand anders dat we naar de sportschool zouden moeten gaan, of vinden we dat zelf. Dit conflict kan hoog oplopen, omdat er dwang en druk in het spel is.

In deze situatie heeft je psyche helemaal geen probleem met de taak die je uitstelt, dat is het maffe. Het uitstelgedrag komt simpelweg omdat je iets in je hebt, dat niet gedwongen wil worden om iets te doen. Het wil zelf kiezen: als ik zelf kies om naar de sportschool te gaan: prima. Maar als iets anders, en dat kan een ander aspect van jezelf zijn, vindt dat het moet – dan ben ik er bij voorbaat op tegen. Ik wil zelf kiezen.

Uitstelgedrag overwinnen

Om een einde te maken aan uitstelgedrag, moet je leren luisteren naar je lichaam. Het proces om uitstelgedrag te overwinnen is eigenlijk hetzelfde als het proces voor het overwinnen van writer’s block en andere drempels.

Ga heel nauwkeurig voelen hoe het voelt, als je aan die taak denkt die je steeds uitstelt. Welk deel van je lichaam reageert? Welk gevoel roept deze taak op? En maak er geen concept van (“ik voel weerstand”), maar voel echt: “ik voel een tinteling in mijn buik”, bijvoorbeeld. Maak er contact mee, zeg “hallo” tegen het gevoel, geef het toestemming om er zijn. Geef het tijd en ruimte.

Na verloop van tijd kun je je lichaam gaan ondervragen:

  • Waar probeer je me tegen te beschermen?
  • Wat wil je voor mij?
  • Wat vind je niet leuk aan (de taak)?

Laat de antwoorden uit je lichaam komen (dit is geen denkproces), en gebruik dat om jezelf beter te begrijpen. Je kunt uiteindelijk een relatie opbouwen met je beschermende subpersona’s, en een goede relatie helpt je van je uitstelgedrag af.

Interne actie vs externe actie

Goed naar je lichaam luisteren, jezelf accepteren, is 80% van het werk om van uitstelgedrag af te komen. Soms 100%. Maar soms is het gewoon nodig om te doen, zeker als je in het patroon zit van iets niet willen voelen. In die gevallen is het daadwerkelijk doen van de actie vaak een noodzakelijke stap om harmonie met jezelf te vinden.

Het is een kunst om te ontdekken hoeveel druk je jezelf moet opleggen om te groeien. Een klein beetje druk is soms nodig om een hardnekkige blokkade te overwinnen. Mijn advies is om “intern werk” te doen, de relatie met jezelf te verbeteren, totdat je merkt dat je daar niet meer verder komt. Op dit punt reageert je lichaam nauwelijks nog op de gedachte aan de taak die je niet wilt doen – de taak voelt ‘doenbaar’, niet lastig – maar toch doe je het niet. Dan moet je de sprong wagen en gewoon beginnen. Dán reageert je lichaam wel, en kun je verder met je interne proces. Binnen afzienbare tijd zul je de taak spontaan en moeiteloos doen.

Andere tips om uitstelgedrag te overwinnen

Uitstelgedrag overwinnen is met name een intern proces wat de nodige tijd kost. Heb je geen tijd meer? Gebruik dan onderstaande tips.

Hak de taak in kleinere stukken

Je scriptie schrijven voelt misschien als een vrijwel onmogelijke opdracht, vanwege de omvang en complexiteit. Je hebt geen overzicht. Maar vandaag een stukje schrijven over een klein aspect van je onderzoek; dat is misschien best te doen. Een grote taak in kleinere stukken hakken helpt vaak om het grijpbaarder, doenbaarder te maken. Het lijkt misschien een insignificante stap, maar als je regelmatig een insignificante stap zet, komt die scriptie een stuk sneller af dan wanneer je niks doet.

Doe je voordeel met deze techniek. Maar vergeet ook niet naar je gevoel te luisteren. Hoe voelt dat, als je denkt aan die grote, schijnbaar onmogelijke taak? Dát gevoel voelen, accepteren, is waardevoller dan enige techniek om van dit gevoel af te komen. Het gevoel is de eigenlijke blokkade. Een plan is vaak een pleister voor faalangst. Ga het gevoel onderzoeken, zo diep je kunt, en je hebt geen plan meer nodig om actie te kunnen ondernemen.

Doe het voordat je gaat twijfelen

Deze strategie is populair gemaakt door Mel Robbins. Tel af: 5…4…3…2…1… go! Bij 0 doe je het gewoon, zonder een moment te twijfelen. Mel Robbins vergelijkt het met een raketlancering.

Dit werkt. Hoewel, 5 seconden is vrij lang. Dat biedt genoeg ruimte om te twijfelen. 3 seconden is beter. Hoe dan ook: als je dit kunt, dan word je in korte tijd een superman of supervrouw. Dingen doen voordat je de kans hebt om te twijfelen, is de snelste manier om je comfortzone uit te breiden.

Persoonlijk gebruik ik deze strategie voor sommige dingen: om te beginnen met die koude douche, bijvoorbeeld. Het werkt prima, het is een nuttige vaardigheid. Maar ik moet er niet aan denken om dat de hele dag door te doen, ik word al gestrest bij de gedachte. Twijfel heeft waarde, het is geen foutje van je zenuwstelsel.

In mijn ervaring heeft het niet heel veel nut om de gedachtes te onderzoeken die optreden als je twijfelt. Die gedachtes zijn een afleidingsmanoeuvre. Ga ze onderzoeken en je groeit niet. Ga liever naar het gevoel. Het gevoel van twijfel gaat vooraf aan de gedachtes. Ga eens luisteren wat dit gevoel je te vertellen heeft. Waar ben je precies bang voor? Kun je dat accepteren?

Conclusie

Uitstelgedrag is een kans om ontzettend veel over jezelf te leren. Als je vaak dingen uitstelt, dan weet je dat je relatie met jezelf verbetering kan gebruiken.

Ik hoop dat deze post je heeft geholpen om een beter beeld te krijgen van je uitstelgedrag. Welk conflict is er aan de hand? Kun je beide kanten van het conflict accepteren? De kant die de taak wil doen, de kant die de taak niet wil doen. Begrijp je waarom iets in je de taak niet wil doen? Kun je dat aspect van jezelf verwelkomen? Dan sta je op het punt om uitstelgedrag achter je te laten.

Ik ben benieuwd of dit artikel je meer helderheid heeft gegeven. Laat vooral een reactie achter, of neem contact met me op!

Bronnen, noten en/of referenties

  1. Ja, ik weet dat je er nog niet aan wilt denken.
  2. Zie How to Use Focusing to Release Blocks to Action

Plaats een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.