3 manieren om van je interne criticus af te komen

Heb je een “stem” in je die iets vindt van jou en alles wat je doet? Iets wat zegt:

  • “Wat een domme actie was dat”;
  • “Je bent echt onaantrekkelijk”;
  • “Wat een lafaard ben je toch”;
  • “Je moet meer discipline hebben”;
  • Etc.

Dan ben je de niet-zo-gelukkige eigenaar van een interne criticus. Een interne criticus is letterlijk en figuurlijk je grootste vijand. Letterlijk omdat ie je leven verwoest: de interne criticus is desastreus voor je zelfvertrouwen. En zonder zelfvertrouwen heb je niet de carrière die je écht wilt, de relatie die je écht wilt, of het sociale leven dat je écht wilt. Figuurlijk is de interne criticus je grootste vijand, omdat niemand zo kritisch naar je kijkt als je interne criticus.

Je moet je interne criticus neutraliseren. Alleen dan ontstaat er ruimte om te groeien, om de wereld te laten zien wie jij écht bent, en om een leven te leiden waar je zelf voor zou kiezen. In deze post presenteer ik 3 manieren om van die interne criticus af te komen.

Waar komt de interne criticus vandaan?

Allereerst wat achtergrondinformatie. Het is behulpzaam om te begrijpen waar de interne criticus vandaan komt. Waarom hebben we deze irritante stem in onze psyche? En belangrijker: wiens kritiek is dit?

Ik heb afgelopen zomer een aantal weken in de VS doorgebracht, en – hoewel dat niet per se mijn bedoeling was – heel wat tijd besteed aan het onderzoeken van dit soort vragen. In mijn psyche leeft een zelfbeeld: een idee van wie of wat ik ben, wat mijn kwaliteiten en zijn, etc. Naast dat zelfbeeld leeft er nog iets: iets wat een oordeel heeft over dat zelfbeeld. Het vindt dat ik assertiever moet zijn, meer actie moet ondernemen, meer lef moet hebben, etc. Het vindt mijn zelfbeeld niet goed genoeg. Dit deel van onze psyche, het deel dat een (negatief) oordeel heeft over ons zelfbeeld, dat is de interne criticus.

Dan de volgende vraag: waarom heb ik een interne criticus? Wat is het praktisch nut? Het heeft natuurlijk nut om assertiever te zijn, meer actie te ondernemen, meer lef te hebben, etc. – dat zou hartstikke mooi en nuttig zijn. Maar de interne criticus brengt deze kwaliteiten niet naar boven, integendeel. Niks is zo destructief voor je zelfvertrouwen als een interne criticus. Om de waarom van de interne criticus te begrijpen, moeten we eerst kijken naar waar deze oordelen eigenlijk vandaan komen.

De interne criticus zit in ons, en daarom lijkt het alsof zijn oordelen onze eigen oordelen zijn. Maar dat is nooit zo. De oordelen waar de interne criticus mee komt, zijn dingen die anderen tegen je gezegd hebben, of dingen die je geconcludeerd hebt naar aanleiding van het gedrag van anderen. Het materiaal van de interne criticus komt nooit uit jezelf.

Het kan zijn dat je een ouder gehad hebt, die dingen zei zoals:

  • Wat mankeert jou?
  • Kun je niet meer zoals de andere kinderen zijn?
  • Etc.

Daarnaast heb je waarschijnlijk leraren gehad die je beloonden als je iets “goed” deed en niet beloonden of bestraften als je iets “fout” deed. Goed en fout tussen aanhalingstekens, want alleen op school zijn goed en fout objectief. Als je eenmaal van school bent, is dingen “fout” doen juist de snelste manier om te leren.

De oordelen van autoriteitsfiguren uit het verleden – vaak ouders en docenten – zijn de voedingsbodem voor je interne criticus. Als mensen maar vaak genoeg iets tegen je zeggen, ga je het op gegeven moment tegen jezelf zeggen. Voilà: een interne criticus.

Inzien dat je interne criticus niet je eigen geluid verwoordt, is heel belangrijk om je relatie met deze criticus te veranderen. Het is een stem in je hoofd, maar de stem is niet van jou. De stem is van iemand anders. Ik noem het ook wel de ruis der omstandigheden. Als je andere ouders, andere docenten had gehad, had je interne criticus hele andere dingen over je gezegd. Je interne criticus is geen stem om serieus te nemen. Het is een echo uit het verleden, niet relevant meer. Hij kan de prullenbak in.

Je interne criticus neutraliseren

Ok, nu we weten dat de interne criticus de prullenbak in mag… hoe doen we dat? De interne criticus lijkt heel machtig: hij kan je slecht doen voelen over je doen of laten, je werk afkraken, etc. De stemmen die de interne criticus verwoordt, die van je ouders, docenten of andere autoriteitsfiguren, waren ooit ook machtig. Maar nu niet meer.

Nu ontleent de interne criticus al zijn macht aan jouw verzet tegen hem. Door te ruziën met de interne criticus valideer je juist zijn kritiek: zijn mening is blijkbaar belangrijk genoeg om er op in te gaan.

Stel dat je interne criticus zegt dat je dom bent. Daar kun je best iets tegen in brengen: “Ik ben niet dom, want ik heb een diploma” (of een ander bewijsstuk van je intelligentie). Een logische reactie. Maar zolang je dergelijke conversaties voert met je interne criticus, blijft hij in stand. De interne criticus begint te verdwijnen zodra je doorhebt dat hij helemaal niet de moeite waard is om op te reageren.

Hieronder volgen 3 manieren om te stoppen met ruziën met de interne criticus.

Negeer de interne criticus volledig

Je kunt het oordeel van de interne criticus gewoon consistent naast je neerleggen. Ga er niet op in, ga geen interne dialoog voeren, laat je niet weerhouden om iets te doen omdat je interne criticus er iets van vindt. Leer je gedachten negeren.

Geef de interne criticus gelijk

Dit is de leukste manier om om te gaan met je interne criticus. Zegt hij dat je dom bent? Geef het rijkelijk toe. Ik ben echt ontzettend dom! Altijd geweest, zal ook altijd zo zijn. Als je meegaat met de kritiek, verdwijnt de pijnlijke lading. Misschien is het wel gewoon OK om dom te zijn… so what? Geniet er van – je bent gewoon ‘OK’, wat je interne criticus ook over je zegt. Als je meegaat mijn zijn kritiek, verliest de interne criticus heel snel zijn greep op jou. Hij zal verdwijnen.

Onderzoek de positieve bedoeling van de interne criticus

Je interne criticus is de grootste saboteur van je leven, maar toch heeft hij eigenlijk een positieve bedoeling. De autoriteitsfiguren (ouders, docenten, etc.) wiens stemmen verwoord zijn in jouw interne criticus, hadden ook een positieve bedoeling voor jou. Ze hebben met de beste bedoelingen hun normen en waarden in jou ingeprent. Het was niet behulpzaam, maar de bedoeling was goed.

Dus wanneer je interne criticus zegt dat je dom bent, dat je nooit iets goed kunt doen, zit daar een positieve wens achter. Dat je eens intelligenter zou worden, dingen goed zou doen. Dát wil de interne criticus voor jou. Je kunt de interne criticus bedanken voor z’n harde werk: “Bedankt voor je inzet om mijn leven te verbeteren”.

Begrip opbrengen voor je interne criticus maakt hem een heel stuk zachtaardiger. Naarmate je meer begrip opbrengt voor je criticus, zal hij minder streng en kritisch worden.

Leven zonder interne criticus

Als je je interne criticus consistent negeert, gelijk geeft of juist begripvol benadert, zal hij verdwijnen. Dit is heel plezierig, eindelijk ben je niet steeds meer bezig iets van je eigen gedrag of werk te vinden. Alles wat je doet of laat is gewoon OK.

Van je interne criticus af komen is een hele belangrijke stap om te groeien. De interne criticus creëert een sfeer van interne onveiligheid en zelfafwijzing. Die sfeer maakt het praktisch onmogelijk om te groeien, om je comfortzone uit te breiden.

Als je al eens geprobeerd hebt om jezelf of je leven te veranderen, en het is niet gelukt, ga dan eens kijken of je misschien een interne criticus hebt. Gebruik de 3 tips hierboven om je interne criticus te neutraliseren. Je zult merken dat het opeens een heel stuk makkelijker wordt om andere keuzes te maken in je leven en nieuwe dingen te proberen.

Een reactie plaatsen

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.